Πέτρες στη χολή ή Χολολιθίαση

Τι είναι η χοληδόχος κύστη;

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο, σε σχήμα “αχλαδιού”, το οποίο βρίσκεται κάτω από το συκώτι. Η βασική της λειτουργία είναι η αποθήκευση της χολής, ενός υγρού που παράγεται από το συκώτι και βοηθάει στην πέψη των τροφών.

Χοληδόχος κύστη

Η χολή μεταφέρεται από τη χοληδόχο κύστη στο έντερο με ένα σύστημα “σωλήνων”, το οποίο ονομάζεται σύστημα εξωηπατικών χοληφόρων.

χοληδόχος κύστη

Τι είναι οι “πέτρες” στη χολή;

Οι πέτρες στη χολή ή χολόλιθοι είναι πέτρες οι οποίες σχηματίζονται μέσα στη χοληδόχο κύστη, συνήθως λόγω διαταραχής στη σύσταση της χολής. Μπορεί να έχουν μέγεθος από λίγα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά και διακρίνονται σε δύο βασικούς τύπους:

  • χοληστερινικοί χολόλιθοι, οι οποίοι είναι οι συχνότεροι (80%)
  • χολερυθρινικοί χολόλιθοι (20%)

χολολιθίαση

Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για τη δημιουργία λίθων;

  • Η ηλικία είναι ένας από τους βασικότερους παράγοντες για την ανάπτυξη χολολίθων. Η ηλικία των 40 ετών φαίνεται να είναι το ηλικιακό όριο, μετά το οποίο αυξάνεται πολύ η συχνότητα των χολοκυστεκτομών.
  • Το φύλο. Έχει παρατηρηθεί αυξημένη συχνότητα χολολιθίασης στις γυναίκες, ανεξάρτητα με την ηλικία.
  • Η εγκυμοσύνη. Αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη δημιουργία χολολίθων. Οι αύξηση του επιπέδου των ορμονών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης προκαλούν διάφορες “φυσιολογικές” αλλαγές στη σύσταση της χολής με τελικό αποτέλεσμα τη δημιουργία χολολίθων. Συνήθως μετά τον τοκετό οι αλλαγές αυτές επανέρχονται στο φυσιολογικό με αποτέλεσμα πολλές φορές η λάσπη και οι μικροί λίθοι να εξαφανίζονται.
  • Οικογενειακό ιστορικό
  • Παχυσαρκία
  • Απότομη απώλεια βάρους
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Φάρμακα, κυρίως αντισυλληπτικά, οιστρογόνα, οκτρεοτίδη, ορισμένα αντιλιπιδαιμικά
  • Διάφορες παθήσεις, όπως νόσος Crohn, κίρρωση ήπατος, αιμολυτικές νόσοι

Ποιά είναι τα συμπτώματα της χολολιθίασης;

Οι περισσότεροι ασθενείς με πέτρες στη χολή παραμένουν ασυμπτωματικοί ή παρουσιάζουν διάφορα ήπια και άτυπα συμπτώματα. Η διάγνωση τίθεται συνήθως κατά τη διάρκεια ενός υπερήχου ή αξονικής τομογραφίας που γίνεται στα πλαίσια διερεύνησής τους.

Τέτοια άτυπα συμπτώματα είναι δυσπεψία, τάση προς έμετο, πόνος στην περιοχή του στομάχου, στο ανώτερο τμήμα της κοιλιάς, αίσθημα πληρότητας μετά τα γεύματα. Το κύριο σύμπτωμα της χολολιθίασης είναι ο κολικός, δηλαδή ένας έντονος πόνος στη δεξιά πάνω περιοχή της κοιλιάς, σχεδόν κάτω από τα κατώτερα πλευρά ο οποίος μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και εμέτους.

Τις περισσότερες φορές ο πόνος αυτός εμφανίζεται μετά από ένα λιπαρό γεύμα  και οφείλεται σε σπασμό της χολής, η ροή της οποίας παρεμποδίζεται λόγω της παρουσίας των λίθων. Στη συνέχεια ο πόνος ελαττώνεται καθώς η χοληδόχος κύστη χαλαρώνει. Από τη στιγμή που ένας ασθενής θα παρουσιάσει συμπτώματα κολικού, τα συμπτώματά του είναι πολύ πιθανό να επαναληφθούν, να είναι πιο έντονα ή ακόμη και να παρουσιάσει επιπλοκές τις χολολιθίασης, όπως οξεία χολοκυστίτιδα.

Ποιές είναι οι επιπλοκές της χολολιθίασης;

Οι επιπλοκές της χολολιθίασης είναι:

  • Οξεία χολοκυστίτιδα. Είναι η δημιουργία οξείας φλεγμονής της χοληδόχου κύστης και δημιουργείται όταν ένας λίθος αποφράξει εντελώς τη ροή της χολής από τη χοληδόχο κύστη προς το έντερο. Ο πόνος αυτός διαφέρει από το πόνο του κολικού, καθώς είναι συνεχής και μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό. Η οξεία χολοκυστίτιδα συνήθως απαιτεί νοσηλεία στο νοσοκομείο. Η χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή) συνήθως γίνεται άμεσα, κατά τη διάρκεια της παραμονής του ασθενή στο νοσοκομείο.
  • Χοληδοχολιθίαση. Δημιουργείται όταν ένας λίθος από τη χοληδόχο κύστη  απόφραξει το σύστημα των σωλήνων που μεταφέρουν τη χολή από τη χοληδόχο κύστη στο έντερο (σύστημα εξωηπατικών χοληφόρων). Η χοληδοχολιθίαση μπορεί να δημιουργήσει ίκτερο, δηλαδή κίτρινη χροιά στο δέρμα και στα μάτια. Επίσης μπορεί να οδηγήσει σε μόλυνση του συστήματος των εξωηπατικών χοληφόρων, κατάσταση που ονομάζεται οξεία χολαγγειίτιδα. Τα συμπτώματα της οξείας χολαγγειίτιδας είναι ο πυρετός, ο ίκτερος και ο πόνος στη δεξιά πάνω περιοχή της κοιλιάς. Εφόσον τεθεί η διάγνωση της οξείας χολαγγειίτιδας, η θεραπεία είναι η αφαίρεση του λίθου από το σύστημα των εξωηπατικών χοληφόρων, όχι χειρουργικά αλλά ενδοσκοπικά, με την ERCP (ενδοσκοπική ανάστροφη χολαγγειοπαγκρεατογραφία).
  • Οξεία παγκρεατίτιδα. Είναι η φλεγμονή του παγκρέατος, η οποία δημιουργείται από απόφραξη του σωλήνα που μεταφέρει τα παγκρεατικά υγρά, του παγκρεατικού πόρου,  από ένα χολολίθο. Το αποτέλεσμα είναι η παρεμπόδιση της ροής των ενζύμων του παγκρέατος, γεγονός που οδηγεί σε οξεία φλεγμονή του παγκρέατος. Το κύριο σύμπτωμα της οξείας παγκρεατίτιδας είναι ο πόνος.

Πότε πρέπει να χειρουργείται η χολολιθίαση;

Η χειρουργική θεραπεία της χολολιθίασης εξαρτάται από το αν υπάρχουν συμπτώματα ή η διάγνωση έγινε τυχαία στα πλαίσια διερεύνησης άλλων καταστάσεων(ασυμπτωματική χολολιθίαση).

Ασυμπτωματική χολολιθίαση

Στην περίπτωση που η διάγνωση της χολολιθίασης γίνεται τυχαία και ο ασθενής δεν παρουσιάζει συμπτώματα συνήθως δεν συνιστάται να γίνεται αφαίρεση της χοληδόχου κύστης, εκτός εάν ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Τέτοιοι ασθενείς, όπως για παράδειγμα οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή καρδιολογικά προβλήματα θα πρέπει να ενημερώνονται από το θεράποντα ιατρό για τα οφέλη μιας «προφυλακτικής» χολοκυστεκτομής. Μια άλλη κατηγορία ασθενών  χωρίς συμπτώματα στους οποίους έχει ένδειξη η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης είναι οι ασθενείς με πολύ μικρούς ή πολύ μεγάλους λίθους λόγω της μεγαλύτερης πιθανότητας οι ασθενείς αυτοί να παρουσιάσουν επιπλοκές της χολολιθίασης.

Συμπτωματική χολολιθίαση

Οι ασθενείς  που παρουσιάζουν συμπτώματα εξαιτίας των λίθων στη χοληδόχο κύστη είναι υποψήφιοι για χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή). Επίσης απόλυτη ένδειξη έχει η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης σε ασθενή ο οποίος παρουσιάζει οξεία φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, δηλαδή οξεία χολοκυστίτιδα, ή στον οποίο έχει προηγηθεί επεισόδιο παγκρεατίτιδας.

Πως γίνεται η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης;

Η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης, δηλαδή η χολοκυστεκτομή είναι μια από τις συχνότερα πραγματοποιούμενες επεμβάσεις της γενικής χειρουργικής και συνήθως γίνεται λαπαροσκοπικά, μέσω μικρών τομών στην κοιλιά. Μέσω της μιας οπής εισάγεται η κάμερα η οποία μεγενθύνει την εικόνα κατά 10-15 φορές σε σχέση με την πραγματική εικόνα ενώ από τις άλλες οπές εισάγονται τα λαπαροσκοπικά εργαλεία. Οι τομές που προκύπτουν είναι πολύ μικρές, μεγέθους λίγων χιλιοστών.

λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή

Τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής έναντι της κλασσικής «ανοιχτής» χολοκυστεκτομής είναι ο μικρότερος μετεγχειρητικός πόνος, η συντομότερη νοσηλεία και επιστροφή στις φυσιολογικές δραστηριότητες και το καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Η παραμονή στο νοσοκομείο διαρκεί συνήθως μία ημέρα και η κινητοποιήση του ασθενή μετά το χειρουργείο είναι άμεση ενώ ο ασθενής επανέρχεται πολύ σύντομα στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Λίγα λόγια για τον συντάκτη
Η ιατρός ειδικεύτηκε στη Γενική Χειρουργική στο Νοσοκομείο Διδυμοτείχου και στη συνέχεια στο Νοσοκομείο Αθηνών «Γ.Γεννηματάς». Από το 2015 είναι Eπιμελήτρια Γενική Χειρουργός στο νοσοκομείο Metropolitan, στο τμήμα Χειρουργικής Ογκολογίας και Περιτοναϊκής Κακοήθειας. Τον Οκτώβριο του 2017 ,μετά από διετή παρακολούθηση του Eυρωπαϊκού Σχολείου Περιτοναϊκής Κακοήθειας (European School of Peritoneal Surface Oncology), έλαβε το επίσημο Δίπλωμα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Χειρουργικής Ογκολογίας για την Αντιμετώπιση της Περιτοναϊκής Κακοήθειας. Είναι υποψήφια διδάκτωρ του πανεπιστημίου Αθηνών με ερευνητικό αντικείμενο την εφαρμογή της υπέρθερμης διεγχειρητικής ενδοπεριτοναϊκής χημειοθεραπείας στον καρκίνο του παγκρέατος. Επίσης κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης με τίτλο «Νεοπλασματική νόσος στον άνθρωπο: Σύγχρονη κλινικοπαθολογοανατομική προσέγγιση και έρευνα» με τίτλο διατριβής «Προγονικά κύτταρα παχέος εντέρου και ο ρόλος τους στην καρκινογένεση». Είναι συγγραφέας πλήθους ανακοινώσεων και εργασιών με αντικείμενο την Περιτοναϊκή Κακοήθεια και την Υπέρθερμη Διεγχειρητική Ενδοπεριτοναϊκή Χημειοθεραπεία ενώ έχει πολλές συμμετοχές και ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια. Ο Ιατρός δέχεται ασθενείς κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο Αθηνών, Λεωφόρος Κηφισίας 8, Αμπελόκηποι.