Καρκίνος παγκρέατος

Ποιος είναι ο ρόλος του παγκρέατος;

Το πάγκρεας είναι ένας αδένας του ανθρώπινου σώματος. Εντοπίζεται στην κοιλιά, πίσω από το στομάχι και σε στενή σχέση με το δωδεκαδάκτυλο. Διακρίνεται σε κεφαλή, σώμα και ουρά.

Καρκίνος Παγκρέατος

Το πάκρεας έχει μια ενδοκρινή και μια εξωκρινή μοίρα.  Η λειτουργία του ως ενδοκρινής αδένας είναι η παραγωγή διαφόρων ορμονών, μεταξύ των οποίων είναι η ινσουλίνη, το γλουκαγόνο και η σωματοστατίνη.  Οι ορμόνες αυτές είναι υπεύθυνες για την ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα. Η εξωκρινής μοίρα του παγκρέατος παίζει σημαντικό ρόλο στο μηχανισμό της πέψης, μέσω παραγωγής μια σειράς ενζύμων, τα οποία συμβάλλουν στην διάσπαση και περαιτέρω απορρόφηση των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων και των λιπών. Τα ένζυμα αυτά μέσα από ένα δίκτυο πόρων, δηλαδή σωλήνων, καταλήγουν στον κυρίως παγκρεατικό πόρο και από εκεί στο δωδεκαδάκτυλο.

Ποια είναι τα συχνότερα νεοπλάσματα του παγκρέατος;

Το 95% των κακοήθων νεοπλασμάτων του παγκρέατος αφορά την εξωκρινή του μοίρα. Το συχνότερο εξ αυτών, σε ποσοστό 85%, είναι το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα. Λιγότερο συχνά κακοήθη νεοπλάσματα της εξωκρινούς μοίρας είναι:

  • Το ενδοπορικό θηλώδες βλεννώδες νεόπλασμα
  • Το βλεννώδες κυστικό νεόπλασμα του παγκρέατος
  • Το συμπαγές ψευδοθηλώδες νεόπλασμα

Τα νεοπλάσματα της ενδοκρινούς μοίρας του παγκρέατος είναι σπάνια, αφορούν το 5% του συνόλου των παγκρεατικών νεοπλασμάτων και αναφέρονται με τον όρο «παγκρεατικοί νευροενδοκρινείς όγκοι».

Τι είναι το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα;

Συνήθως το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα αναφέρεται με τον όρο «παγκρεατικός καρκίνος». Το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα αναπτύσσεται στους πόρους του παγκρέατος, δηλαδή στο σύστημα των «σωλήνων» που μεταφέρουν τα παγκρεατικά ένζυμα στο λεπτό έντερο. Τα κύτταρα των πόρων του παγκρέατος για διάφορους άγνωστους λόγους υφίστανται μεταλλάξεις και γίνονται καρκινικά κύτταρα. Ο παγκρεατικός καρκίνος μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε τμήμα του παγκρέατος. Συχνότερα όμως εμφανίζεται στην κεφαλή(60-70%), ενώ λιγότερο συχνά στο σώμα και στην ουρά (20-25%). Σπανιότερα μπορεί να είναι διάχυτος σε όλο το πάγκρεας.

Καρκίνος στο Πάγκρεας

Ποια είναι τα συμπτώματα του παγκρεατικού καρκίνου;

Τα συνήθη συμπτώματα του παγκρεατικού καρκίνου είναι η απώλεια βάρους και το κοιλιακό άλγος. Μπορεί να συνυπάρχει ίκτερος. Ο ίκτερος προκαλεί κνησμό, κίτρινη χροιά στο δέρμα και στο βολβό του ματιού, ενώ προκαλεί και ανοιχτή χροιά στα κόπρανα και σκούρα σαν Coca- cola χροιά στα ούρα. Ο ίκτερος προκαλείται όταν ο όγκος φράζει τη ροή της χολής από τη χοληδόχο κύστη προς το δωδεκαδάκτυλο. Επειδή το τελικό τμήμα του χοληδόχου πόρου (του σωλήνα που οδηγεί τη χολή στο δωδεκαδάκτυλο) και του παγκρεατικού πόρου (του σωλήνα που οδηγεί τα παγκρεατικά ένζυμα στο δωδεκαδάκτυλο) είναι κοινά, ένα όγκος στην κεφαλή του παγκρέατος μπορεί να προκαλέσει απόφραξη και ίκτερο.

Πως γίνεται η διάγνωση του παγκρεατικού καρκίνου;

Η διαγνωστική προσέγγιση ενός ασθενή με υποψία παγκρεατικού καρκίνου περιλαμβάνει συνήθως ξεκινάει με το ιστορικό του ασθενή και τα συμπτώματα που περιγράφει. Αρχικά ο ιατρό συνήθως θα ζητήσει μια σειρά εργαστηριακών εξετάσεων και ένα υπερηχογράφημα κοιλίας. Ο υπέρηχος είναι σε θέση να απεικονίσει όγκους στο πάγκρεας μεγέθους >3cm αλλά μειονεκτεί στην απεικόνιση μικρότερων όγκων. Η εξέταση εκλογής είναι η αξονική τομογραφία, η οποία είναι σε θέση να απεικονίσει μικρούς όγκους στο πάγκρεας αλλά και να εκτιμήσει την έκταση της νόσου και την κατάσταση των γειτονικών οργάνων. Εκτός από τη αξονική τομογραφία, η μαγνητική τομογραφία σε συνδυασμό με MRCP είναι σε θέση να απεικονίσει όσο το παγκρεατικό παρέγχυμα όσο και τον παγκρεατικό και χοληδόχο πόρο για τυχόν στενώσεις. Εάν χρειάζεται ιστολογική επιβεβαίωση, συνήθως χρησιμοποιείται το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα.

Ποια είναι η χειρουργική θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος;

Σκοπός όλων των διαγνωστικών εξετάσεων είναι να καθορίσουν την έκταση της νόσου και το αν ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί σε ένα θεραπευτικό χειρουργείο. Το πάγκρεας βρίσκεται σε στενή σχέση με μεγάλα αγγεία, η διήθηση των οποίων είναι ένδειξη μη εξειρεσιμότητας του όγκου. Επίσης η παρουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων είναι αντένδειξη για χειρουργική παρέμβαση.

Εάν ο όγκος κριθεί εξαιρέσιμος, τότε το είδος του χειρουργείου εξαρτάται από τη θέση του όγκου.

  • Όγκοι της κεφαλής του παγκρέατος απαιτούν την εγχείρηση Whipple, ή αλλιώς υφολική παγρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή. Αυτή περιλαμβάνει την αφαίρεση της κεφαλής του παγκρέατος μαζί με το κατώτερο τμήμα του στομάχου, το δωδεκαδάκτυλο, τη χοληδόχο κύστη και το χοληδόχο πόρο. Στη συνέχεια προκειμένου να γίνει η ανακατασκευή του γαστρεντερικού συστήματος χρησιμοποιείται τμήμα του λεπτού εντέρου.
  • Όγκοι του σώματος και της ουράς του παγκρέατος αφαιρούνται με περιφερική παγκρεατεκτομή. Αυτή περιλαμβάνει την αφαίρεση του σώματος και της ουράς του παγκρέατος με συναφαίρεση του σπληνός.

Μετά τη χειρουργική εξαίρεση του όγκου οι περισσότεροι ασθενείς θα χρειαστούν είτε χημειοθεραπεία είτε συνδυασμό ακτινοθεραπείας και χημειοθεραπείας. Στόχος της συμπληρωματικής θεραπείας είναι η καταστροφή των μικροσκοπικών καρκινικών κυττάρων.

 

Λίγα λόγια για τον συντάκτη
Η ιατρός ειδικεύτηκε στη Γενική Χειρουργική στο Νοσοκομείο Διδυμοτείχου και στη συνέχεια στο Νοσοκομείο Αθηνών «Γ.Γεννηματάς». Από το 2015 είναι Eπιμελήτρια Γενική Χειρουργός στο νοσοκομείο Metropolitan, στο τμήμα Χειρουργικής Ογκολογίας και Περιτοναϊκής Κακοήθειας. Τον Οκτώβριο του 2017 ,μετά από διετή παρακολούθηση του Eυρωπαϊκού Σχολείου Περιτοναϊκής Κακοήθειας (European School of Peritoneal Surface Oncology), έλαβε το επίσημο Δίπλωμα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Χειρουργικής Ογκολογίας για την Αντιμετώπιση της Περιτοναϊκής Κακοήθειας. Είναι υποψήφια διδάκτωρ του πανεπιστημίου Αθηνών με ερευνητικό αντικείμενο την εφαρμογή της υπέρθερμης διεγχειρητικής ενδοπεριτοναϊκής χημειοθεραπείας στον καρκίνο του παγκρέατος. Επίσης κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης με τίτλο «Νεοπλασματική νόσος στον άνθρωπο: Σύγχρονη κλινικοπαθολογοανατομική προσέγγιση και έρευνα» με τίτλο διατριβής «Προγονικά κύτταρα παχέος εντέρου και ο ρόλος τους στην καρκινογένεση». Είναι συγγραφέας πλήθους ανακοινώσεων και εργασιών με αντικείμενο την Περιτοναϊκή Κακοήθεια και την Υπέρθερμη Διεγχειρητική Ενδοπεριτοναϊκή Χημειοθεραπεία ενώ έχει πολλές συμμετοχές και ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια. Ο Ιατρός δέχεται ασθενείς κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο Αθηνών, Λεωφόρος Κηφισίας 8, Αμπελόκηποι.